Karta bankowa – jakie są rodzaje kart płatniczych? Sprawdź, które masz w portfelu

Towarzyszą nam zdecydowanie częściej niż gotówka. W Polsce w obiegu jest około 46 milionów kart płatniczych. Jesteśmy w absolutnej światowej czołówce pod względem płatności bezgotówkowych i w odróżnieniu od wielu krajów np. Europy Zachodniej, u nas kartą zapłacisz praktycznie wszędzie (a tam, gdzie nie można, zostaje jeszcze BLIK). Warto natomiast wiedzieć, jakie są rodzaje kart płatniczych, ponieważ na tym polu wciąż dochodzi do nieporozumień czy językowych lapsusów, które mogą rodzić kłopotliwe sytuacje. Wszystkim standardom kart bankowych, jakie możesz mieć w swoim portfelu czy aplikacji w telefonie, bliżej przyglądam się w moim artykule. 

Karta bankowa (płatnicza) – czym jest?

Karta bankowa to każdy rodzaj karty wydanej przez bank (opcjonalnie fintech), którą możemy zrealizować różne operacje finansowe – zapłacić za zakupy w sklepie, kupić coś online, opłacić subskrypcję za platformę VOD czy do streamingu muzyki, a także wypłacić gotówkę w bankomacie. 

Jest to zatem podstawowy instrument płatniczy, dzięki któremu możemy płacić bezgotówkowo, oczywiście tylko tam, gdzie takie płatności są akceptowane. W Polsce jest to już standard i zdecydowana większość sprzedawców posiada terminale POS umożliwiające zrealizowanie płatności kartą lub urządzeniem mobilnym. 

Karta bankowa jest przypisana do konkretnego użytkownika i jego konta bankowego (karta debetowa) lub limitu kredytowego (karta kredytowa). Na karcie znajdują się informacje umożliwiające zidentyfikowanie posiadacza plastiku:

• imię i nazwisko właściciela, 
• numer karty (zawsze składa się z 16 cyfr),
• datę ważności,
• nazwę banku i organizacji płatniczej, która wydała plastik (najczęściej Visa lub Mastercard),
• chip, czyli podstawowe zabezpieczenie karty,
• kod bezpieczeństwa (CVV/CVC) – jest to trzycyfrowy kod do zatwierdzania płatności online. 

Układ informacji na karcie nie jest dziś ustandaryzowany. Część banków umieszcza podstawowe informacje (np. imię i nazwisko właściciela oraz numer karty) na awersie, część na rewersie. Decyduje o tym indywidualna polityka bezpieczeństwa banku, a spore znaczenie mają także kwestie estetyczne. 

To warto wiedzieć:

Wiele  banków oferuje swoim klientom opcję personalizacji karty, dając do wyboru wiele różnorodnych projektów graficznych czy wręcz umożliwiając klientowi dostarczenie własnego projektu. Taka opcja jest dostępna m.in. w mBanku, ING Banku Śląskim, PKO BP czy Pekao. 

Obecnie coraz rzadziej spotyka się natomiast karty z miejscem na podpis czy hologramem. 

Z czego jest zrobiona karta bankowa?

Karty bankowe nieprzypadkowo nazywa się po prostu „plastikiem” – zdecydowana większość kart jest wykonana z tworzywa sztucznego. Ale nie wszystkie. Można się spotkać z ekskluzywnymi wariantami kart z metalu. To prestiżowe środki płatnicze, dedykowane najzamożniejszym klientom. 

Warto również wiedzieć, że wymiary współczesnych kart płatniczych są ustandaryzowane przez Międzynarodową Organizację Normalizacyjną (czyli ISO) i wynoszą 85,60 mm szerokości, 53,98 mm wysokości oraz 0,76 mm grubości. 

Numer karty bankowej 

Numer karty składa się z 16 cyfr. Ten ciąg nie jest losowy. Pierwsza cyfra zawsze identyfikuje wydawcę karty – w przypadku Visy jest to „4”, a dla Mastercard „5”. Kolejnych 5 cyfr wskazuje na bank, 9 – na klienta, a ostatnia cyfra ma charakter kontrolny. 

Czy można wyrobić kartę bankową dla dziecka?

Tak, w Polsce swoją kartę płatniczą przypisaną do indywidualnego konta bankowego może mieć już trzynastolatek. 

W przypadku młodszych dzieci, dla których rodzice nie mogą założyć standardowego konta w banku, warto rozważyć opcję karty przedpłaconej, która świetnie sprawdzi się do nauki zarządzania finansami i wpłacania na nią kieszonkowego dziecka. 

Rodzaje kart bankowych 

Karty bankowe dzielimy na cztery podstawowe kategorie: debetowe, kredytowe, przedpłacone i obciążeniowe. Warto natomiast od razu zaznaczyć, że pisząc o kartach „bankowych” używam skrótu myślowego – obecnie karty pełniące dokładnie taką samą funkcję wydają również popularne fintechy, które bankami nie są. 

Zacznijmy od kart debetowych, czyli bezsprzecznie najpopularniejszego rodzaju instrumentu płatniczego w naszym kraju. 8 na 10 kart wydanych przez banki w Polsce to właśnie karty debetowe, czyli przypisane do konkretnego rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowego. Oznacza to, że płacąc taką kartą w sklepie czy wypłacając nią środki z bankomatu, transakcja jest od razu widoczna na koncie i obciąża jego saldo. 

Karta debetowa:

• Bezpośrednio powiązana z kontem bankowym posiadacza karty;
• Można nią płacić tylko do kwoty posiadanych na koncie pieniędzy (opcjonalnie w ramach przyznanego przez bank limitu w koncie); 
• Zapłacisz nią wszędzie tam, gdzie są akceptowane płatności bezgotówkowe;
• Może być w wersji fizycznej lub wirtualnej (wirtualne karty debetowe generuje się w aplikacji bankowej/fintechowej, głównie na potrzeby płatności online, za subskrypcje etc. – jest to bezpieczniejsze niż używanie do tych celów fizycznej karty). 

Kolejnym rodzajem karty bankowej jest karta kredytowa. Pamiętam czasy, gdy wchodziły karty płatnicze i wszyscy określali je mianem właśnie kredytowych – choć przecież mówimy tutaj o dwóch zupełnie różnych produktach. 

Karta kredytowa jest powiązana z limitem kredytowym udzielonym klientowi przez bank. Płacąc taką kartą uszczuplamy ten limit, który trzeba będzie odnowić w ramach spłaty kredytu. Wielką zaletą karty kredytowej jest tzw. okres bezodsetkowy, który wynosi 50-55 dni (w zależności od banku) – jeśli uda się spłacić zadłużenie w tym okresie, to kredyt będzie de facto darmowy. 

Karta kredytowa:

• Przyznawana w ramach osobnej umowy z bankiem (wymaga zdolności kredytowej);
• Płacimy nią tylko do przyznanego limitu, np. 20 000 zł; 
• Każda transakcja pomniejsza limit i generuje zadłużenie;
• Jeśli spłacisz zadłużenie na karcie w okresie bezodsetkowym, to nie zapłacisz żadnych odsetek od pożyczonych pieniędzy;
• Kartą kredytową można płacić bezgotówkowo czy online, a także wypłacać nią gotówkę z bankomatu lub zlecać przelewy – te dwie ostatnie opcje są jednak bardzo ryzykowne, ponieważ mogą się wiązać z naliczeniem wysokich opłat dodatkowych.

Pora na karty przedpłacone, czyli prepaidowe. Zasada ich działania jest bardzo prosta: zapłacimy taką kartą wyłącznie do kwoty, jaka wcześniej została na nią wpłacona. Jest to popularne rozwiązanie wśród rodziców, którzy chcą wyposażyć dziecko w pierwszą kartę, żeby nie musiało nosić gotówki. Karty przedpłacone często są przyznawane w ramach premii w pracy. 

Karty przedpłacone:

• Nie są przypisane do konkretnego konta bankowego;
• Można je wielokrotnie „doładowywać”;
• Nie da się zrobić na nich zadłużenia; 
• Najczęściej są to karty na okaziciela, czyli z jednej karty mogą korzystać różne osoby. 

Zostały nam jeszcze karty obciążeniowe. To rzadziej spotykane rozwiązanie, dedykowane głównie przedsiębiorstwom. Karta obciążeniowa ma ustalony z góry limit, który pomniejsza się z wraz z każdą transakcją. Na koniec miesiąca następuje automatyczna spłata limitu z powiązanego rachunku bankowego. 

Karty obciążeniowe:

• Są popularne w dużych firmach, które wręczają takie karty kluczowym pracownikom z przyznanym limitem np. na tankowanie, kolacje z klientami, hotele etc.;
• Limit na karcie jest przyznawany po uprzedniej ocenie zdolności kredytowej klienta. 

Karty zbliżeniowe 

Obecnie są standardem i zdecydowana większość nowo wydawanych kart bankowych to właśnie karty zbliżeniowe. Oznacza to, że można nimi płacić bez fizycznego umieszczania plastiku w terminalu POS. Taką kartę można również dodać do swojego wirtualnego portfela Google czy Apple Pay i płacić urządzeniem mobilnym. 

Płatności zbliżeniowe są o tyle wygodne, że można je wykonywać bez potwierdzania kodem PIN – ale tylko do limitu 100 zł. 

Karty premium

Karty premium to najbardziej prestiżowa kategoria kart bankowych. Różnią się od zwykłych nie tylko designem (najczęściej są to karty złote, srebrne, platynowe lub czarne), ale także funkcjonalnością. 

Takie karty, zarezerwowane dla najzamożniejszych klientów bankowości detalicznej lub korporacyjnej, dają szereg przywilejów, jak np. dostęp do usług concierge, korzystniejsze kursy wymiany walut, darmowy wstęp do saloników lotniskowych, pakiety medyczne, ubezpieczenia, atrakcyjne zniżki itp. 

Karty premium najczęściej są dodatkowo płatne oraz zarezerwowane dla klientów, którzy wybierają najdroższe w prowadzeniu konta bankowe. 

Kart bankowa: Visa czy Mastercard?

W skrócie: nie ma to żadnego znaczenia, o ile planujesz płacić kartą tylko w Polsce. Zarówno karty Visa, jak i Mastercard są akceptowane we wszystkich punktach przyjmujących płatności bezgotówkowe. 

Jeśli jednak istnieje prawdopodobieństwo, że będziesz używać tej karty także zagranicą (a z jakiegoś powodu nie chcesz wyrabiać karty wielowalutowej czy np. zakładać konta w Revolut czy ZEN), to postaw na plastik Visa. Dlaczego? 

Dla kart Visa walutą rozliczeniową jest polski złoty, co oznacza, że każda transakcja w walucie obcej jest od razu przeliczana na złotówki. W Mastercard najpierw będzie to euro, co skutkuje niekorzystnym dla klienta podwójnym przewalutowaniem. 

Czy płacenie kartą jest bezpieczne? 

Na pewno bezpieczniejsze niż gotówką. Płatności bezgotówkowe są dziś standardem i poza wygodą oferują także wysoki poziom bezpieczeństwa. Gdy zgubisz portfel lub karta zostanie Ci skradziona, to w ciągu chwili jesteś w stanie zastrzec plastik, dzięki czemu nie stracisz żadnych pieniędzy z konta. 

Kartę można zastrzec w aplikacji mobilnej banku, bankowości internetowej, w placówce dowolnego banku lub telefonicznie, dzwoniąc pod całodobowy, ogólnopolski numer telefonu 

828 828 828

Przestrzegam natomiast przed całkowitą rezygnacją z gotówki. Płatności kartą, choć wygodne i powszechne, czasami bywają niemożliwe (np. globalna awaria sieci, prace serwisowe w banku), stąd zawsze warto mieć na podorędziu choć trochę awaryjnej gotówki. 

A jakie Wy macie karty bankowe w swoich portfelach? Preferujecie płatności kartą, telefonem czy jednak gotówką? Może są tutaj posiadacze kart płatniczych premium – korzystacie z przypisanych do nich dodatkowych przywilejów? Zapraszam do komentowania. 

Najczęstsze pytania i odpowiedzi 

Jakie są rodzaje kart płatniczych?

Karty płatnicze dzielimy na dwie podstawowe kategorie: debetowe i kredytowe. Do tego dochodzi szereg różnych wariantów, jak karty wirtualne, przedpłacone (prepaid), obciążeniowe oraz karty premium/prestiżowe, które dają ich posiadaczom szereg dodatkowych przywilejów (np. lepsze kursy wymiany walut, zniżki w sklepach, dostęp do saloników lotniskowych etc.). 

Czym jest wirtualna karta płatnicza?

Wirtualna karta płatnicza działa jak zwykła karta bankowa, z tą różnicą, że zapłacimy nią tylko online lub zbliżeniowo, po przypisaniu jej do aplikacji płatniczej w telefonie/zegarku. Jest to wygodne i bezpieczne rozwiązanie, ponieważ kartę można w każdej chwili usunąć i założyć nową, co minimalizuje ryzyko kradzieży środków w przypadku przechwycenia numeru karty przez niepowołane osoby. 

Karta debetowa a kredytowa – czym się różnią? 

Karta debetowa i kredytowa to nie to samo. Choć korzysta się z nich identycznie, to trzeba wiedzieć, że np. wypłaty z bankomatu realizowane kartą kredytową mogą być obciążone wysoką prowizją, a kwota wypłaty będzie traktowana jako transakcja gotówkowa. Karta debetowa jest przypisana do rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowego posiadacza i można nią płacić wyłącznie w ramach dostępnych na koncie środków (salda). Dla karty kredytowej ustalany jest indywidualny limit płatności – pożyczamy w ten sposób pieniądze od banku, które trzeba zwrócić (robiąc to w tzw. okresie bezodsetkowym, najczęściej w ciągu 50-55 dni, nie zapłacimy odsetek od takiego kredytu). 

Ile cyfr ma numer karty płatniczej? 

Numer każdej karty płatniczej składa się z 16 cyfr. Pierwsza zawsze jest przypisana do wydawcy karty (cyfra 4 to Visa, cyfra 5 Mastercard), a pięć kolejnych do banku. 

Jak zastrzec kartę płatniczą?

Zastrzeżenie zgubionej czy skradzionej karty bankowej jest bardzo łatwe. Można to zrobić z poziomu aplikacji mobilnej banku, w systemie bankowości elektronicznej, w oddziale dowolnego banku lub telefonicznie, dzwoniąc pod całodobowy numer 828 828 828. 

Jaką kartę płatniczą wybrać – Visa czy Mastercard? 

Nie ma to żadnego znaczenia w przypadku, gdy korzystamy z karty tylko w Polsce. Zarówno karty Visa, jak i Mastercard są powszechnie akceptowane we wszystkich punktach przyjmujących płatności bezgotówkowe. Jeśli jednak planujesz płacić kartą także zagranicą, to wybierz Visę – tutaj każda płatność jest od razu przeliczana na złotówki, co pozwala uniknąć podwójnego przewalutowania (Mastercard najpierw przelicza na euro, a następnie na złotówki). 

Do jakiej kwoty można zapłacić kartą bez PIN-u?

Bez podawania PIN-u można zapłacić za zakup o wartości do 100 zł. Czasami jednak, ze względów bezpieczeństwa, losowe płatności i tak trzeba zatwierdzić PIN-em (najczęściej wtedy, gdy w ciągu dnia użytkownik karty dokona kilku transakcji bezgotówkowych na mniejsze kwoty).