Lokata – co to jest? Czy warto założyć lokatę bankową?

Zaczynam pisanie tego artykułu od zerknięcia na stan mojej aktualnej lokaty bankowej. Tak, wiem, że wszelkiej maści „guru finansów” wręcz brzydzą się bankowymi depozytami. Ja się nie brzydzę i staram się, aby zawsze pewna część moich środków leżała sobie bezpiecznie na lokacie czy koncie oszczędnościowym w celu zrównoważenia tych bardziej ryzykownych składników portfela. Jasne, że nie ma z tego kokosów, ale dzięki regularnie pojawiającym się promocjom spokojnie można znaleźć takie depozyty, które przynajmniej ochronią oszczędności przed inflacją (oczywiście w zależności od jej tempa).

Czym właściwie jest lokata bankowa? Ile można na niej zarobić? Czy warto ją założyć, a jeśli tak, to jak to zrobić? Ten artykuł dedykuję osobom, które dopiero zaczynają świadomie podchodzić do swoich finansów, nie są zaznajomione z rynkami inwestycyjnymi, nie mogą sobie pozwolić na ryzyko, a nie chcą też, aby ich oszczędności leżały bezczynnie na rachunku osobistym. Zapraszam. 

Co to jest lokata?

Lokata to bardzo prosty, zupełnie bezobsługowy i – co dla wielu osób najważniejsze – bezpieczny produkt oszczędnościowy oferowany przez banki. Lokata to nic innego jak specjalny rachunek, na który wpłacamy pieniądze w określonej kwocie i na ustalony z góry czas, na przykład 3 czy 6 miesięcy. 

W zamian za zdeponowanie środków bank wypłaci klientowi odsetki – ich wysokość jest znana z góry, co stanowi ogromną zaletę dla osób lubiących przewidywalne, stabilne rozwiązania oszczędnościowe. 

Czy lokaty bankowe są bezpieczne? 

Tak, lokata i konto oszczędnościowe to dwa wyjątkowo bezpieczne produkty bankowe. Środki zdeponowane na lokacie w banku są objęte gwarancją Bankowego Funduszu Gwarancyjnego do kwoty 100 000 euro (jej równowartości w złotówkach). 

Oznacza to, że nawet jeśli bank, w którym założyliśmy lokatę upadnie, to BFG zwróci nam środki do kwoty gwarancji. Tym samym można napisać, że lokata jest bardzo bezpieczną formą oszczędzania, a już na pewno w porównaniu z inwestowaniem w ryzykowne klasy aktywów, jak fundusze inwestycyjne, akcje, kryptowaluty czy nawet coraz popularniejsze ETF-y.

Jak założyć lokatę?

Lokatę można założyć bezpośrednio w banku, który oferuje taki produkt oszczędnościowy. Nie musi to być bank, w którym posiadasz konto osobiste! Lokaty można zakładać w dowolnych bankach, choć regułą jest, że najlepsze warunki (czytaj: najwyższe oprocentowanie) uzyskują osoby, które zdecydują się jednocześnie otworzyć konto czy wybrać inny produkt z oferty banku, na przykład kartę kredytową. 

Porada: Jeśli chcesz założyć tylko lokatę, to szukaj ofert bez konta. Znajdziesz takie np. w moim aktualnym rankingu lokat bankowych. 

Lokatę można dziś bez problemu założyć online, nawet w weekend. Proces weryfikacji tożsamości odbywa się w 100% zdalnie (wystarczy smartfon z dostępem do Internetu). Proces jest na tyle prosty (system prowadzi za rękę), że poradzi sobie z tym każdy, kto potrafi samodzielnie zalogować się do bankowości elektronicznej i zlecić przelew z konta. 

Po założeniu lokaty wystarczy już tylko wpłacić na nią pieniądze zgodnie z minimalnym i maksymalnym limitem (najczęściej minimalna kwota lokaty to 1000 zł) i to wszystko. Od tej chwili środki zaczną wypracowywać uzgodnione z bankiem odsetki. 

Czy lokatę można założyć tylko w polskim banku?

Do niedawna polscy klienci mieli mocno ograniczone możliwości zakładania lokat w zagranicznych bankach. Sytuację zmieniło wejście na nasz rynek fintechu Raisin, który jest takim pośrednikiem w korzystaniu z depozytów w innych krajach. 

Za pomocą Raisin można założyć lokatę np. we francuskim Renault Banku czy w szwedzkim HoistSpar. Oprocentowanie często jest bardzo atrakcyjne w stosunku do oferty polskich banków, dlatego na pewno warto zerknąć i zacząć od przeczytania mojej szczegółowej recenzji Raisin. 

Na jaki okres można założyć lokatę? 

Najpopularniejsze i najkorzystniej oprocentowane są lokaty krótkoterminowe – na 3 lub 6 miesięcy. Oczywiście można założyć lokatę na 9, 12, 18, 24 czy nawet 36 miesięcy, ale z reguły się to nie opłaca. Szkoda „mrozić” środki na tak długi czas, przegapiając regularnie pojawiające się promocje bankowe – tym bardziej, że banki nie wypłacają dziś premii za lojalność i oferują dużo gorsze oprocentowanie w przypadku długoterminowych depozytów. 

Ile pieniędzy można wpłacić na lokatę?

To zależy od warunków lokaty. Najczęściej minimalny depozyt wynosi 1000 zł, a maksymalny do 2 000 000 zł.

W przypadku zastosowania promocyjnego oprocentowania lokaty, banki zwykle mocno ograniczają maksymalną kwotę depozytu np. do 25 000, 50 000 zł lub 100 000 zł. 

Rodzaje lokat bankowych 

Lokaty bankowe dzielimy na kilka podstawowych kategorii:

1. Lokaty krótkoterminowe – zawierane na okres do 12 miesięcy.
2. Lokaty długoterminowe – zawierane na okres powyżej 12 miesięcy. 
3. Lokaty nieodnawialne – czyli takie, które definitywnie kończą się w dniu zapadalności. Tego dnia bank wypłaci kapitał wraz z odsetkami na konto klienta i zamknie lokatę. 
4. Lokaty odnawialne – które przedłużają się automatycznie na kolejny okres, zwykle jednak na mniej korzystnych warunkach (dlatego raczej nie należy zgadzać się na odnowienie lokaty, lepiej poszukać kolejnej np. w innym banku).
5. Lokaty rentierskie – rzadko dziś spotykane. Są to lokaty długoterminowe, w ramach których wypłata wypracowanych odsetek następuje na bieżąco, na przykład co miesiąc. Ma to sens jedynie przy bardzo wysokich kwotach. 
6. Lokaty progresywne – także stosunkowo rzadkie, polegające na tym, że wysokość oprocentowania rośnie wraz z okresem trwania lokaty, co jest ukłonem w stronę osób myślących o bardzo długim oszczędzaniu w takiej właśnie formie. 
7. Lokaty strukturyzowane – to produkty oszczędnościowo-inwestycyjne, skierowane do osób z tolerancją na ryzyko. W ramach lokaty strukturyzowanej część kapitału (np. 30%) trafia na klasyczną lokatę, a reszta jest inwestowana w ramach funduszu np. akcji. Potencjalny zysk z takiego produktu może być znacznie wyższy, natomiast istnieje też ryzyko straty. 

Oprocentowanie lokaty 

To najważniejsze kryterium wyboru lokaty. Oprocentowanie w połączeniu z okresem depozytu i terminem kapitalizacji odsetek (jeszcze do tego wrócę) decyduje o tym, ile realnie zarobimy na lokacie. 

Oczywiście nie ma co liczyć na spektakularne oprocentowanie. W przypadku lokaty płacimy „podatek od bezpieczeństwa”, co oznacza, że w zamian za gwarancję zysku i bezobsługowość produktu musimy zgodzić się na niższy zysk w porównaniu z tym, jaki teoretycznie mogłyby przynieść bardziej ryzykowne produkty inwestycyjne. 

Najczęściej oprocentowanie lokat bankowych nie przekracza 7-8 procent  – i to w promocji. Standardowe oprocentowanie, w zależności od aktualnego poziomu stóp procentowych, waha się od około 2 do 5 procent. 

Pamiętajmy również, że mówimy tutaj o oprocentowaniu w skali roku, co ma kluczowe znaczenie dla zrozumienia, jak działają lokaty krótkoterminowe (najpopularniejsze i najkorzystniej oprocentowane). 

Zobacz. Jeśli założysz lokatę na 100 000 zł na 3 miesiące, oprocentowaną na 6% w skali roku, to oczywiście po jej zakończeniu bank nie wypłaci Ci 6000 zł odsetek, a jedynie ich część proporcjonalną do czasu trwania lokaty. W tym konkretnym przypadku będzie to 1500 zł brutto (przed opodatkowaniem). 

Kapitalizacja odsetek 

Wybierając lokatę dla siebie zawsze upewnij się, jaki termin kapitalizacji odsetek stosuje bank. To niuans, który ma realne przełożenie na zyskowność lokaty.

Kapitalizacja odsetek to nic innego jak moment, w którym bank dopisuje wartość wypracowanych odsetek do lokaty. Najczęściej spotykane terminy kapitalizacji to:

• dzienna,
• miesięczna,
• na koniec okresu. 

Najkorzystniejsze dla posiadacza lokaty jest zastosowanie kapitalizacji dziennej, później miesięcznej. Dlaczego? Ponieważ działa tutaj magia procentu składanego. Oznacza to, że już wypracowane i dopisane do salda lokaty odsetki zaczynają przynosić dalszy zysk – dzieje się to automatycznie, dając tzw. efekt kuli śnieżnej. 

Sprawdź, jak w praktyce działa magia procentu składanego w przypadku lokaty na 100 000 zł na 3 miesiące i na 6% w skali roku:

1. Kapitalizacja na koniec okresu – zysk brutto 1500 zł. 
2. Kapitalizacja miesięczna – zysk brutto 1507,51 zł. 
3. Kapitalizacja dzienna – zysk brutto 1512,70 zł. 

Różnice nie są może duże, ale przy większych kwotach i dłuższych okresach utrzymywania lokaty mogą być już odczuwalne. Warto zatem zwracać uwagę na to, jaki termin kapitalizacji stosuje bank i również na tej podstawie wybrać najkorzystniejszą lokatę dla siebie. 

Zobacz: Czy 3% na lokacie może dać więcej niż 7%? Oczywiście! O realnej opłacalności lokat bankowych i inflacji

Podatek Belki 

W momencie pisania tego artykułu nie nastąpiły jeszcze długo zapowiadane zmiany w tzw. podatku Belki, czyli podatku od zysków kapitałowych (w razie czego przygotuję aktualizację). 

Ten podatek jest najbardziej bolesnym elementem oszczędzania na lokacie. Państwo zabiera część i tak skromnego zysku, naliczając od niego 19% daniny. Oznacza to, że jeśli lokata na 100 000 zł na 3 miesiące o oprocentowaniu 6% daje 1500 zł brutto odsetek, to realnie na konto właściciela lokaty wpłynie 1215 zł – 285 zł to kwota podatku. 

Pocieszające jest w tym wszystkim to, że w przypadku lokaty nie musimy się martwić odprowadzaniem podatku. Zrobi to bank, który w imieniu klienta naliczy i przeleje należną daninę na konto fiskusa. Zysku z lokaty nie trzeba też wykazywać w PIT. 

Czy można zerwać lokatę przed czasem? 

Tak, środki wpłacone na lokatę należą do klienta i to on decyduje, czy trzyma je na lokacie do samego końca, czy wypłaca przed czasem. W tym drugim scenariuszu trzeba się jednak liczyć z utratą już wypracowanych odsetek – oznacza to, że bank zwróci tylko wpłacony kapitał. 

Zalety lokaty bankowej

• To bardzo prosty produkt oszczędnościowy, idealny dla osób niezaznajomionych z rynkami finansowymi i produktami inwestycyjnymi;
• Bezpieczeństwo wpłaconych środków gwarantowane przez Bankowy Fundusz Gwarancyjny do kwoty 100 000 euro;
• Szybki i łatwy proces założenia lokaty online;
• Regularne promocje, które pozwalają uzyskać oprocentowanie powyżej inflacji; 
• Zupełna bezobsługowość, nie martwimy się np. odprowadzeniem podatku Belki. 

Wady lokaty bankowej

• Promocyjne oprocentowanie zwykle jest udzielane na krótki okres np. 3-6 miesięcy, dlatego jeśli chcesz trzymać większość swoich oszczędności na lokacie, to wskazane jest regularne „przerzucanie” środków z jednej lokaty na drugą, co może być uciążliwe;
• Banki coraz częściej uzależniają wysokość oprocentowania od założenia rachunku osobistego lub wybrania innych produktów z ich oferty;
• W przypadku wcześniejszego zerwania lokaty tracimy wypracowane odsetki. 

Dla kogo jest lokata bankowa?

Lokata bankowa to atrakcyjna propozycja dla osób, które:

• Chcą oszczędzać i symbolicznie pomnażać swoje oszczędności; 
• Potrafią wyszukiwać promocyjne lokaty;
• Nie mają ani czasu, ani ochoty na doglądanie swoich inwestycji;
• Mają niską tolerancję na ryzyko, nie mogą sobie pozwolić na stratę wpłaconych pieniędzy; 
• Mają zaufanie do systemu bankowego, czują się komfortowo trzymając środki w banku. 

Alternatywy dla lokat bankowych 

Lokata bankowa to niejedyny bezpieczny produkt depozytowy. Naturalną alternatywą dla niej jest konto oszczędnościowe, które daje większą elastyczność w dostępie do swoich środków – zwykle możliwa jest jedna wypłata pieniędzy z konta w okresie promocyjnego oprocentowania bez utraty wypracowanych odsetek. 

Z kolei osobom, które mogą sobie pozwolić na „zamrożenie” oszczędności na znacznie dłuższy czas, nawet kilku czy kilkunastu lat, zdecydowanie można polecić obligacje skarbowe – to także bezpieczne produkty oszczędnościowo-inwestycyjne, które przy zachowaniu dyscypliny (nieuleganie pokusie wcześniejszego wykupu obligacji) i wykorzystaniu magii procentu składanego, mogą przynieść naprawdę solidne zyski, w sam raz np. na emeryturę, zakup mieszkania dla dziecka etc. 

Macie lokaty bankowe? Przerzucacie środki z jednej lokaty na drugą, korzystając z aktualnych promocji? A może preferujecie inne sposoby oszczędzania i pomnażania kapitału? Czekam na Wasze komentarze. 

Najczęstsze pytania i odpowiedzi 

Czym jest lokata bankowa?

Lokata to produkt oszczędnościowy oferowany przez banki, w ramach którego wpłacamy środki na dedykowany rachunek bankowy. Od zdeponowanej kwoty naliczane są odsetki zgodnie z ustalonym z góry oprocentowaniem. Lokata może być krótko- i długoterminowa, odnawialna lub nieodnawialna. Po jej zakończeniu bank zwraca klientowi kapitał wraz z wypracowanymi odsetkami. 

Czy lokata jest bezpieczna?

Tak, lokaty bankowe to bezpieczne produkty oszczędnościowe. Środki zgromadzone na lokacie są chronione do kwoty 100 000 euro, a ich zwrot gwarantuje Bankowy Fundusz Gwarancyjny. 

Czy lokata bankowa się opłaca?

Lokata nie jest produktem, który pozwala istotnie pomnożyć swoje oszczędności. Nie stanowi więc alternatywy dla akcji, funduszy czy ETF-ów. Zysk z lokaty, choć z reguły skromny, i tak jest wyższy od tego, co oferują nieoprocentowane konta osobiste. Trzymanie pieniędzy na lokacie jest zatem dobrą propozycją dla osób, które boją się ryzyka, nie mogą stracić swoich oszczędności, a przy tym nie chcą zajmować się doglądaniem inwestycji, ceniąc sobie bezpieczeństwo i bezobsługowość tego produktu. 

Czy można zerwać lokatę przed czasem?

Tak, środki wpłacone na lokatę należą do klienta i może on zażądać ich zwrotu w każdej chwili. Przedwczesne zerwanie lokaty wiąże się jednak z utratą odsetek. 

Na jaki okres zawiera się lokatę bankową? 

Na polskim rynku dominują lokaty na 3 i 6 miesięcy. Można jednak wybierać także spośród lokat na 9, 12, 18, 24 czy 36 miesięcy, przy czym z reguły są one mniej atrakcyjne pod względem wysokości oprocentowania. 

Czym jest podatek Belki?

Podatek Belki to podatek od zysków kapitałowych, naliczany od każdego zysku, jaki wypracował nasz kapitał – również na lokacie. Wysokość podatku to 19%. W przypadku lokaty to bank odpowiada za naliczenie i odprowadzenie podatku Belki. Na konto klienta wracają więc odsetki w kwocie netto (już po opodatkowaniu). Właściciel lokaty nie musi samodzielnie rozliczać się z fiskusem i wykazywać zysku z lokaty w PIT. 

Co zamiast lokaty w banku? 

Spośród produktów bankowych alternatywą jest przede wszystkim konto oszczędnościowe, które w odróżnieniu od lokaty gwarantuje swobodny dostęp do pieniędzy z możliwością ich wypłaty bez utraty już wypracowanych odsetek. Jeśli chodzi o produkty pozabankowe, to trzeba tutaj wspomnieć o obligacjach skarbowych – podobnie oprocentowanych, równie bezpiecznych, natomiast mających charakter raczej inwestycji długoterminowej.