Ups, i co teraz? Co zrobić z uszkodzonym banknotem? Gdzie i czy w ogóle można go wymienić?

Co zrobić z uszkodzonym banknotem? Rozerwany, pognieciony, naderwany, spalony, posklejany czy podarty banknot można wymienić. Sprawdzam, jak i gdzie można wymienić taki banknot (lub monetę).

Banknot 10 PLN
Fot. C by Mattz90 (Mateusz Żogała)

Należę do tego pokolenia, które pamięta jeszcze „stare pieniądze”, czyli te sprzed denominacji. Moje wspomnienie z nimi związane jest takie, że były bardzo delikatne. Stąd w domu często widywałem np. banknot o nominale 100.000 złotych sklejony taśmą czy… plastrem. Dzisiejsze papierowe środki płatnicze są znacznie wytrzymalsze, ale to nadal papier, który może ulec zniszczeniu w zupełnie prozaicznej sytuacji. Warto zatem wiedzieć, co można zrobić z uszkodzonym banknotem, aby nie stracić ciężko zarobionych pieniędzy. Sprawa jest łatwiejsza, niż mogłoby się wydawać, a po szczegóły zapraszam do mojego artykułu. 

Wymienić można nie tylko banknoty

Ale także monety. Wynika to wprost z zarządzenia Prezesa Narodowego Banku Polskiego z 2013 roku. W tym dokumencie czytamy, że każdy obywatel ma prawo wymienić uszkodzony dowolny środek płatniczy emitowany przez NBP, a więc zarówno banknot, jak i bilon. Nie ma tutaj znaczenia wysokość nominału czy rok emisji. 

Warto natomiast wyjaśnić, jakie pieniądze wypełniają definicję „uszkodzonych”. Dokładnie zostało to opisane we wspomnianym zarządzeniu. Możemy zatem wymienić banknoty, które:

  • Są odbarwione (np. w wyniku działania wilgoci);
  • Popisane;
  • Zadrukowane;
  • Porysowane (ważna informacja dla rodziców małych artystów);
  • Umieszczono na nich jakikolwiek znak, np. w formie naklejki;
  • Są przedarte, ale istnieje możliwość ustalenia ich autentyczności;

W dalszej części artykułu wrócę jeszcze do kwestii wymiany uszkodzonych banknotów, ponieważ obowiązują konkretne kryteria, które pozwalają otrzymać pełnowartościowy pieniądz w zamian za ten, którego nie chcą przyjąć w sklepie. 

Teraz pora na bilon. Monety także ulegają mniejszym i większym uszkodzeniom. Bardzo rzadko jednak można się spotkać z sytuacją odmowy przyjęcia bilonu w sklepie. O wiele częściej na taki problem napotykają… kierowcy, którzy nie mogą wrzucić monety do parkomatu czy maszyny na myjni samoobsługowej. W takiej sytuacji uszkodzony bilon warto po prostu wymienić. Można to zrobić w sytuacji, gdy moneta:

  • Uległa uszkodzeniu mechanicznemu – np. doszło do jej pęknięcia;
  • Ma mocno wytartą powierzchnię;
  • Skorodowała;
  • Odbarwiła się;
  • Została porysowana, poplamiona, popisana, pomalowana etc.;

Nikt nie wymieni nam jednak monety, która została zniszczona z wykorzystaniem prasy służącej do deformowania bilonu. Albo takiej, która została przejechana przez pociąg, bo wcześniej położyliśmy ją ta torach (też tak robiliście?).

Podarty (przedarty) banknot: czy da się go wymienić na nieuszkodzony o takim samym nominale? 

To zależy od kilku czynników. Najważniejsze jest, aby było możliwe ustalenie prawdziwości oraz nominału banknotu. W tym celu koniecznie trzeba posiadać banknot spełniający jedno z poniższych kryteriów:

  • Banknot może być podarty na nie więcej niż 9 części, przy czym posiadacz ma przy sobie wszystkie jego elementy (nie musi być sklejony), w miejscach przerwania nie występują ubytki powierzchni, a odtworzenie (czyli sklejenie) banknotu jest możliwe w 100%. 
  • Banknot jest przedarty, ale ponad 75% jego powierzchni występuje w jednym fragmencie – czyli np. banknot ma oddarty jeden róg. 

Jeśli przyniesiemy banknot, który został zachowany w 45-75%, wówczas zostanie on wymieniony na pieniądz lub pieniądze o połowie nominalnej wartości uszkodzonego banknotu. Przykładowo: przynosimy do banku nieco mniej niż połowę 50-złotowego banknotu. Kasjer powinien nam wydać równowartość 25 złotych. 

Ranking najlepszych: Luty 2020

Najlepsze lokaty, konta i oferty - luty 2020

Identyczne zasady obowiązują w przypadku bilonu. 100% wartości otrzymamy w momencie dostarczenia monety lub jej fragmentów (pochodzących z monety o tym samym nominale) z uszkodzeniami mechanicznymi. Jeśli natomiast dysponujemy tylko jednym elementem monety, np. pierścieniem lub rdzeniem, wówczas otrzymamy połowę nominalnej wartości bilonu. 

No dobrze, ale gdzie właściwie można wymienić uszkodzony banknot (lub monetę)? 

O tym również mówi wspomniane wcześniej zarządzenie Prezesa Narodowego Banku Polskiego. Obowiązek wymiany uszkodzonego środka płatniczego, którego emitentem jest NBP, ma każdy bank posiadający placówkę w naszym kraju. Warto o tym pamiętać, jeśli z jakiegoś powodu kasjerka czy kasjer będzie szukać wymówek. 

Rada: Przy odbieraniu pieniędzy warto zwrócić uwagę, czy także te nie są w jakiś sposób uszkodzone. Nie mamy obowiązku ich przyjęcia i możemy zażądać wydania nieuszkodzonego banknotu lub monety/monet. 

Bank świadczy taką usługę od ręki, nie pobiera za to żadnej prowizji, ale pracownik poprosi klienta o wypełnienie specjalnego wniosku, w którym trzeba podać swoje dane i złożyć na nim własnoręczny podpis. 

W tym miejscu koniecznie muszę wspomnieć, że w uzasadnionych przypadkach bank może odmówić klientowi wymiany uszkodzonych banknotów. Zrobi tak, jeśli:

  • Stan banknotu uniemożliwia jednoznaczne i bezbłędne potwierdzenie jego autentyczności (np. banknot jest zbutwiały czy mocno porysowany). 
  • Jeśli stan banknotu wskazuje na to, iż mógł on zostać uszkodzony w wyniku zadziałania zabezpieczeń przed kradzieżą, np. jest oblany farbą do znakowania zrabowanych pieniędzy. 

W takiej sytuacji jedyną instytucją władną do wymiany banknotów jest NBP, które ma oddziały we wszystkich miastach wojewódzkich. Banknot można też zostawić w banku, wypełnić wniosek i poprosić o pośrednictwo – bank skontaktuje się z NBP w celu ustalenia, czy może wymienić klientowi dostarczony banknot. 

Co z uszkodzonymi banknotami w obcej walucie?

Uszkodzone funty, dolary czy euro również można wymienić, ale zrobimy to jedynie w oddziale Narodowego Banku Polskiego. Trzeba przy tym pamiętać, że zgodnie z decyzją Europejskiego Banku Centralnego (obowiązującą także w naszym kraju) przyjmowane do wymiany są tylko te banknoty, które są zachowane w więcej niż 50 procentach. Pisząc obrazowo: nikt nie wymieni nam dokładnie połowy lub mniej banknotu o nominale np. 20 EUR. 

Wyjątkiem od tej reguły jest sytuacja, w której posiadacz banknotu potrafi udowodnić, iż reszta banknotu została zniszczona – chociażby posiada przy sobie zwęglony, ale wciąż możliwy do odczytania fragment pieniądza. 

Warto również wiedzieć, że w przypadku wymiany uszkodzonego banknotu w obcej walucie, zawsze otrzymamy za niego pieniądz o takiej samej wartości nominalnej. 

Zdarzyło się Wam kiedykolwiek wymienić uszkodzony banknot lub bilon? Były z tym jakieś problemy? A może macie takie zniszczone pieniądze i do tej pory nie wiedzieliście, czy można coś z nimi jeszcze zrobić?

5 komentarzy

  1. NUSIA

    Nie da się wymienić banknotów innej waluty w NBP. Próbowałam mimo iż pokazałam Panią informacje na stronie internetowej w której jasno napisano że można wymienić. Nic o tym nie wiedziały i rozłożyły ręce.

  2. Hanna

    Kiedyś powiedziano mi, że oprócz tych w/wym uwarunkowań musi być na uszkodzonym banknocie numer seryjny, bez niego nie przyjmą nawet w NBP.

  3. Natalia

    Kierowca w busie wydał mi resztę rozdartym banknotem. Zwróciłam mu uwagę, żeby wydał mi nieuszkodzony banknot, nie zgodzil się
    Czy muszę od niego przyjąć uszkodzony banknot?

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *