Kiedy dług się przedawnia? Terminy, zasady i wszystko, co trzeba wiedzieć o przedawnieniu długu

Kiedy długi się przedawniają? Ile lat musi minąć? Jak w praktyce wygląda przedawnienie długów spadkowych, u komornika, kredytowych, w ZUS, w US, za czynsz, za mandat i innych? Terminy, zasady i wszystko, co trzeba wiedzieć.

Fot. by Download a pic Donate a buck! ^ from Pexels

Posiadanie zadłużenia to nic przyjemnego, a już zwłaszcza wtedy, gdy jest problem z jego obsługą (spłacaniem). Osoby poważnie zadłużone muszą się liczyć z tym, że prędzej czy później zgłoszą się do nich wierzyciele lub wynajęte przez nich firmy windykacyjne. W ostateczności będzie to komornik sądowy. Bywa jednak, że udaje się uniknąć odpowiedzialności. Warunek jest jeden: musi dojść do przedawnienia długu. Do niedawna obowiązujące w Polsce przepisy były dość zagmatwane, ale wszystko zmieniło się wraz z nowelizacją ustawy z 9 lipca 2018 roku. Zapraszam po więcej szczegółów.

Czym właściwie jest przedawnienie długu?

Sam posługuję się najprostszą możliwą definicją. Przedawnienie to inaczej termin ważności długu. Konkretna data wyznacza moment, po którym dłużnik nie może być już rozliczany ze swoich zobowiązań – czy to przez komornika, czy firmę windykacyjną. W świetle prawa wierzyciel może wtedy liczyć już tylko na uczciwość swojego dłużnika.

Gdy dojdzie do przedawnienia długu, wierzyciel nie ma prawnych podstaw do tego, by dochodzić spłaty zobowiązania od dłużnika. Każdy sąd odrzuci wniosek o wydanie sądowego nakazu zapłaty. Również firmy windykacyjne niechętnie przyjmują takie zlecenia – oczywiście mam tutaj na myśli legalnie działających windykatorów.

Bardzo ważne jest jednak to, że o przedawnieniu mówimy jedynie wtedy, gdy wierzyciel w wyznaczonym terminie nie upomni się o swoje pieniądze. Jeśli wierzyciel zdąży np. złożyć pozew w sądzie, to bieg przedawnienia jest automatycznie przerywany i liczony od początku.

W praktyce może to więc wyglądać tak, że np. po 5 latach od powstania długu, wierzyciel upomni się sądownie o spłatę zobowiązania, którego ustawowy termin przedawnienia wynosi 6 lat. W takiej sytuacji de facto przedawnienie nastąpi więc po 11 latach.

Od kiedy liczymy przedawnienie długu?

Datą „startową” jest dzień, od którego wierzyciel może się domagać spłaty zaległego zobowiązania. Przykładowo: jeśli Jan Kowalski wystawił swojemu kontrahentowi fakturę z terminem zapłaty 25.05.2019, to termin przedawnienia długu zaczyna biec od 26.05.2019. Oczywiście o ile Kowalski w międzyczasie nie wykona jakiegoś ruchu, który przerwie bieg przedawnienia.

Takim ruchem może być nie tylko złożenie pozwu sądowego, ale też np. rozpoczęcie mediacji za pośrednictwem firmy windykacyjnej lub nałożenie kary umownej, która – co ważne – zostanie przyjęta przez dłużnika.

Prostsze zasady przedawnienia długu

Nikt tak dobrze nie orientuje się w obowiązujących terminach przedawnienia różnych roszczeń, jak „zawodowi dłużnicy”. Osoby przyzwyczajone do życia na kredyt, do perfekcji opanowały unikanie wierzycieli tak, aby tylko dotrwać do dnia, po którym nikt nie może im już nic zrobić. Jednak nawet one mogły się nieźle pogubić w zagmatwanych przepisach.

Ranking najlepszych: Listopad 2020

Najlepsze lokaty, konta i oferty - listopad 2020

Problem polega na tym, że w Polsce nie obowiązuje jeden, uniwersalny termin przedawnienia długu. Wszystko zależy od rodzaju zadłużenia oraz tego, kto jest wierzycielem. Wspomniana we wstępie nowelizacja ustawy znacząco uprościła te zasady.

Przede wszystkim trzeba pamiętać, że termin przedawnienia długu wynosi 6 lat (przed nowelizacją ustawy było to 10 lat). Z kolei dla roszczeń o świadczenia okresowe i roszczeń związanych z działalnością gospodarczą (długi firmowe) są to 3 lata. Obowiązuje jednak także szereg przepisów szczególnych, odnoszących się do konkretnych rodzajów zadłużenia. Tutaj terminy znacząco różnią się od tych ogólnych.

Kiedy przedawni się dług u komornika, w ZUS, za mandat etc.?

Poniżej znajdziecie kilka szczególnie interesujących przykładów:

  • Dług za mandat za jazdę na gapę – przedawnienie następuje po zaledwie 1 roku;
  • Dług za mandat karny (wystawiony przez policję czy straż miejską) – przedawnia się po 3 latach od dnia wystawienia i przyjęcia przez kierowcę;
  • Dług za nieopłaconą składkę ubezpieczenia – przedawnienie po 3 latach;
  • Niespłacone zadłużenie na karcie kredytowej – przedawnia się po 3 latach;
  • Dług z tytułu niezapłaconego czynszu – unikniemy odpowiedzialności, jeśli wierzyciel nie podejmie żadnych działań w ciągu 3 lat;
  • Dług za niezapłacony podatek od nieruchomości – przedawnia się po 3 latach, ale liczonych od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek zapłaty podatku;
  • Długi z tytułu umów cywilnoprawnych – przedawnienie następuje po 2 latach od momentu wykonania zlecenia lub dzieła;
  • Długi z tytułu umowy o pracę – przedawniają się po 3 latach (przykładowo: gdy pracodawca nie wypłacił pracownikowi pensji);
  • Debet w rachunku bankowym – taki dług przedawnia się po 2 latach, ale liczonych od dnia, w którym trzeba było uregulować zobowiązanie;
  • Długi z tytułu niezapłaconego podatku dochodowego (np. niedopłata podatku po rozliczeniu PIT) – 5 lat, jednak liczonych od końca roku kalendarzowego, w którym trzeba było ów podatek zapłacić;
  • Długi w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych – tutaj termin przedawnienia zależy od tego, kiedy powstało zadłużenie. Jeśli przed 2012 rokiem, to odpowiedzialności unikniemy dopiero po 10 latach. Jeśli po 2012 roku, termin przedawnienia wynosi 5 lat;
  • Długi z tytułu nieopłaconych usług telekomunikacyjnych (czyli np. zaległy abonament) – przedawnienie po 2 latach;
  • Niespłacony kredyt lub pożyczka* – przedawnienie następuje po 3 latach;
  • Długi z tytułu alimentów – przedawniają się po 3 latach;
  • Długi spadkowe – przedawniają się po 6 latach (tutaj warto wiedzieć, że po zmianie przepisów w 2015 roku, spadkobierca, który w ciągu 6 miesięcy nie podejmie decyzji o tym, czy przyjąć czy odrzucić spadek, wyraża na to „milczącą zgodę”. W takiej sytuacji jednak odpowiada za ewentualne zadłużenie spadkodawcy tylko do wartości majątku spadkowego, a nie własnego.);
  • Wszelkie pozostałe roszczenia powstałe na mocy wyroku sądu lub innej instytucji, która może orzekać w konkretnej sprawie – przedawnienie następuje po 6 latach;

*Szczególnym przypadkiem jest kredyt hipoteczny, gdzie podany termin przedawnienia dotyczy wyłącznie odsetek, a nie kwoty kapitału. Bank może więc uzyskać sądowy nakaz zapłaty nawet po okresie przedawnienia.

Dług nie rozpływa się w powietrzu

Mnóstwo osób ulega mylnemu wrażeniu, że wystarczy „przeczekać” do momentu przedawnienia się długu, aby mieć problem z głowy. Abstrahując od kwestii moralnych (niespłacanie swoich zobowiązań jest przecież nieuczciwe), trzeba również pamiętać, że dług cały czas istnieje, a wierzyciel może dochodzić jego spłaty.

W takich sytuacjach prawo jest po stronie dłużnika, ale… trzeba to prawo znać. Ciekawostką jest fakt, że w momencie, gdy wierzyciel złoży pozew w sądzie przeciwko dłużnikowi, sąd nie będzie z automatu sprawdzać, czy dług się nie przedawnił. To leży w gestii samego dłużnika. Może więc dojść do sytuacji, w której sąd wydaje sądowy nakaz zapłaty przedawnionego długu. Wówczas dłużnik musi wnieść tzw. zarzut przedawnienia – jeśli ma rację, powództwo zostanie oddalone.

Jeśli natomiast dłużnik otrzyma pismo od firmy windykacyjnej z nakazem zapłaty, powinien w pierwszej kolejności sprawdzić, czy przypadkiem jego dług nie uległ przedawnieniu. Prywatne firmy, nawet jeśli wiedzą o upłynięciu ustawowego terminu, to i tak próbują walczyć o odzyskanie pieniędzy, licząc na nieświadomość dłużników.

Znajdź najlepsze oprocentowanie:


Mieliście kiedykolwiek dług, który się przedawnił? Może sami macie przedawnione wierzytelności? Zapraszam do komentowania!

29 komentarzy

  1. Dee

    Pytanie – jak sprawdzić w US/ZUS które należności są przedawnione a które nie? Wiadomo, że urzędy szukają każdego sposobu na przerwanie biegu przedawnienia – czy taki wniosek nie zostanie w ten sposób zakwalifikowany?

  2. obi

    Żona miała kiedyś problem z providentem lub czymś takim.
    Nie wnikając w moralność. Dług został sprzedany i jakiś Kruk lub jakaś mała firma próbowała go dochodzić.
    Olewała wszystkie wezwania i rozkłądania na raty/ wpłaty 1 zł aby nie uznać długu.
    Nastapiła cisza. Po 2 latach przyszło pismo od komornika, że windykacja.
    Okazało się, że nie dostała żadnego listu o wniesieniu pozwu/wezwaniu na sprawę, możliwości odwołania itp.
    Po prostu listy były przesyłane pod zły adres lub pod ten odpowiedni ale nie dotarły.
    W ten sposób utraciła jedyną możliwość na wniesienie o przedawnienie długu i trzeba było zapłacić

      • obi

        Problem w tym, że szły na dobry tylko nigdy nie dotarła żadna ani awizo (pomimo, tych przesyłek było kilka i powinny być awizowane chyba dwukrotnie). Wyglądało jak świadome nieodbieranie…

  3. Mam dlugi u 18 firm jako osoba prywatna wynoszace 63 tys zlotych. Formalnie nie posiadam zadnego majatku, slyszalem jednak iz komornik podobno mze wynosic rzeczy w miejscu gdzie jestem zameldowany(u moijch rodzicow) czy to prawda? Prosze o odpowiedz! Formalnie rzecz ujmujac u swoich rodzicow nie mam swojego majatku, wlasnego mieszkania tez nie posiadam, jednak czy komornik ma prawo zabierac ich rzeczy?

    • salut

      Nie wiem, ale w moim przypadku „referentka” sądowa sama nagorliwie stwierdziła, że mój dłużnik nie jest zameldowany pod adresem, który spisywałem z dowodu (bo tak widnieje w rejestrze PESEL – wymeldował się po podpisaniu umowy) gdy podpisywaliśmy weksel i nakazali mi sami ustalić jego adres zameldowania (pisałem do ministerstwa cyfryzacji – jest wymeldowany i nigdzie nie zameldowany). Wobec tego nie można mu skutecznie dostarczyć papierów…

      • Teresa

        Witam. Proszę o informację. Mam postanowienie sądu o spłatę zobowiązania dot.umowy cywilno prawnej. Sprawa toczy się już sporo czasu i dwa razy komornik prowadził wobec mnie bezskuteczną egzekucję. Czy ta sprawa jeżeli byla u komornika a wierzyciel juz od 5 lat jej nie odnawia w stosunku do mnie nowej egzekucji komorniczej ma możliwość przedawnienia się? Proszę o informację.
        Teresa

        • Jeszcze nie. Jeżeli ostatnia egzekucja była 5 lat temu, to dług przedawni się dopiero 31.12.2024.
          Raczej nie ma co liczyć na niepamięć wierzyciela. Jak to mówią, na końcu zawsze jest jakaś emerytura.
          Może lepiej spłacić z umorzeniem części długu?

  4. Sama ostatnio padłam „ofiarą” przedawnienia, wiem natomiast, że dłużnik prowadzi normalne życie i z pewnością będzie chciał prędzej czy później coś wziąć na raty. Trochę to może niemiłe, ale dla samej satysfakcji – czy przedawniony dług wpływa na zdolność kredytową?

  5. DWR

    Witam Dzwoniała do mnie firma Kruk Sa w sprawie długu z roku 1997. W lipcu był z wizytą windykator ale nic nie podpisałem jak również nie złożyłem deklaracji słownych. Powiedziałem że dług najprawdopodobniej się przedawnił. Mimo to dzisiaj Pani poinformowała mnie że dług odnowił się w 2019 roku ? Co robić ?

  6. „W takich sytuacjach prawo jest po stronie dłużnika, ale… trzeba to prawo znać. Ciekawostką jest fakt, że w momencie, gdy wierzyciel złoży pozew w sądzie przeciwko dłużnikowi, sąd nie będzie z automatu sprawdzać, czy dług się nie przedawnił. To leży w gestii samego dłużnika.”

    Warto uzupełnić powyższy fragment. :)

    Dla konsumentów obowiązuje w tej chwili art. 117§2^1 kodeksu cywilnego, który zakazuje dochodzenia należności przeterminowanych.
    Każdy sąd i komornik mają obowiązek badać to z urzędu. Jedynie nadzwyczajne zastosowanie względów słuszności, może spowodować zasądzenie roszczenia w sądzie. Co jest wątpliwe dla sporów z konsumentami.

    Zarzut przedawnienia jest niezbędny jedynie w stosunkach firma-firma. I to nie zawsze, bo jednoosobowa działalność gospodarcza też może być traktowana jako konsument dla spraw niezwiązanych bezpośrednio z jej kodami PKD w CEIDG.

  7. Paweł

    Witam, zwracam się z zapytaniem:
    Jestem powodem – w lutym 2020 roku zwróciłem się do sądu o wydanie nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym z dnia 14.04.2010 r., ponieważ NIGDY nie został mi on doręczony (sąd po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym na skutek pozwu wniesionego w dniu -2-03-2010 r. przez powoda, nakazuje pozwanemu Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością zapłacić stronie powodowej kwotę X wraz z odsetkami ustawowymi liczonymi od kwoty X od dnia 11-02-2010 r. do dnia zapłaty). Niestety spółka nigdy nie zapłaciła mi należnej kwoty. Sąd przesłał mi ww. nakaz z pieczątką za zgodność z oryginałem dnia 25.08.2020 r. Na nakazie widnieje również pieczątka, iż Sąd stwierdził, że niniejsze orzeczenie uprawomocniło się dnia 04.06.2010 r. W związku z powyższym czy moje roszczenie przedawniło się? Czy występując teraz do Sądu z wnioskiem o nadanie klauzuli wykonalności mogę nadal domagać się swojej należności?
    z góry serdecznie dziękuje za pomoc.
    pozdrawiam
    W związku z powyższym czy

    • Ciekawa sytuacja.

      Generalnie liczy się data ostatniej czynności przed sądem (zamknięcie postępowania). Skoro było upominawcze i nakaz wydany na niejawnym, to rozsądne wydaje się odniesienie się do prawomocności. Bo dopiero przy doręczeniu strony zapoznają się z orzeczeniem.

      Czysto hipotetycznie roszczenie jest przedawnione, bo minęło ponad 10 lat. Roszczenie jest potwierdzone tytułem sądowym. Według starych reguł liczenia upływ terminu będzie korzystniejszy dla dłużnika (data+10 lat vs 31.12.2024), więc taki należy zastosować.

      Najistotniejsze jest pytanie o uprawomocnienie się orzeczenia. Dlaczego sąd twierdzi, że jest prawomocne od 2010 r., skoro doręczył Ci nakaz dopiero w tym roku?

      Sprawdź:
      – dlaczego sąd nadał taką datę prawomocności – niech sprawdzą zwrotki pocztowe
      – czy przypadkiem nie należy Ci się odszkodowanie za przewlekłość postępowania

      Jeżeli data uprawomocnienia jest z kapelusza, to powinna zostać zmieniona. Wtedy mógłbyś wnieść o klauzulę i dochodzić swojej należności w egzekucji z ładnymi odsetkami.
      Na marginesie – spółka jeszcze istnieje?

      • Paweł

        Witam P.Marcinie
        dziękuje za odpowiedz. Sprawdziłem w KRS spółka nadal istnieje, nie została wykreślona. W lutym 2020 r. złożyłem pisemną prośbę do Sądu o wydanie nakazu, dopiero w sierpniu sąd mi go przesłał.
        Nie wiem dlaczego sąd nadał taką datę uprawomocnienia się orzeczenia, może jest to data odbioru nakazu przez pozwaną Spółkę.
        Z tego co Pan napisał wynika, że moje roszczenie przedawni się po dacie 31.12.2024 r.
        z góry serdecznie dziękuje za pomoc.

        • Obawiam się, że właśnie wcześniej. 10 lat od daty końca postępowania sądowego.
          Bo ten 31.12 2024 tylko wtedy, gdy wyjdzie korzystniej dla dłużnika.

          Sad powinien wysłać nakaz od razu do obu stron.

          • Paweł

            Czyli wyglada na to, ze moje roszczenie na dzień dzisiejszy jest już przedawnione? :-(( Spółka winna jest mi dużą kwotę, ponieważ mnie oszukała – nie wykonała zlecenia za które zapłaciłem, teraz może się cieszyć, że nie będzie musiała oddawać ani złotówki. Brak słow, gdzie sprawiedliwość. Zaczynam się zastanawiać po czyjej stronie stoi prawo.

  8. Maria

    Kiedy przedawnia się dług za tel. na kartę ? Umowa 10 lub 13 lat temu. Dziwne, że mieszkając w poprzednim miejscu, nie otrzymywałam żadnych upomnień, ale jak tylko dostałam emeryturę i zmieniłam adres w 2008 roku, dowiedziałam się od banku, że zablokowane mam konto, a także w Krus (200 zł) Emerytura pozostała mi 880. Jak żyć w mieście? KRUK wysyła pomijające odpowiedzi, na adwokata mnie nie stać. Czy takie ma być prawo?! Proszę o pomoc, za co z góry dziękuję :)

    • Pani Mario,

      3 lata standardowego terminu. Jednak jeżeli mają tytuł sądowy to inna sprawa. Skoro zmieniła Pani adres w międzyczasie, to być może jest podstawa do uchylenia tytułu sądowego.
      Proszę zajrzeć przez moje nazwisko na moją stronę. Być może będę mógł Pani nieodpłatnie jakoś pomóc.

  9. Maria

    Panie Marcinie, bardzo dziękuję za szybką odpowiedź :)
    Zabrali mi już prawie 1500 zł, a czeka jeszcze z 500 lub więcej.
    Co do uchylenia tytułu sądowego… Sprawę przejął KRUK. Nie ma już sił :(
    Szukam pańskiego nazwiska i… Może napisze mi Pan na maila?

  10. PAWEŁ

    Witam
    Mam debet na koncie firmowym który powstał przed rokiem 2013. Ciągle rosły odsetki aż osiągnęły maksymalny debet w wysokości 10000zł. W roku 2014 firma została wykreślona z bazy ceidg. Konto firmowe nadal jest częściowo aktywne i figuruje pod starym adresem zameldowania (ja nie jestem też właścicielem tego lokalu). W miarę możliwości starałem się spłacać odsetki. Niestety mój stan zdrowia pogorszył się i od 2 lat mam przyznany 2 stopień niepełnosprawności – umiarkowany 5r-. Chciałem się dowiedzieć czy debet na koncie firmowym się przedawnił. Z góry dziękuje za odpowiedz. Proszę o pomoc.

  11. RyszardM

    Witam,

    miałem wujka, który miał dług, dostał ponaglenie w 27 lipca 2010r, wujek zmarł w grudniu 2012r. Następnie ja jako potencjalny spadkobierca (przyjąłem spadek w całości nie wiedząc o długach wujka) otrzymałem list z firmy, która przejęła dług, list znalazłem w sierpniu 2014 w sprawie przetwarzania moich danych osobowych, ale bez szczegółów o długo. Czy to oznacza, że firma windykacyjna starała się w terminie ściągnąć dług? Czy można go zaliczyć do przedawnionego (lipiec 2010 – lipiec 2013?

    Dodatkowe pytanie – czy takie listy nie powinny być przesyłane poleconym?

    Dzięki z góry

    • Jeżeli dług nie był przedmiotem sprawy sądowej i wierzyciel nie ma tytułu egzekucyjnego, to sprawa jest dawno przedawniona. Tylko to jest istotne.

      Wierzyciel może sobie listy wysyłać, jak chce. Jego sprawa, jak potem udowodnić doręczenie przesyłki.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *